سفر سخت افزاری ولو، از شکست تا استاندارد سازی

شرکت Valve که همگی اون رو به عنوان صاحب پلتفرم استیم و بازی هایی مثل کانتر استرایک و هف لایف میشناسیم، به‌تازگی سه دستگاه جدید گیمینگ معرفی کرده که توجه خیلی‌ها رو به خودش جلب کرده. اما برای اینکه بهتر بتونیم این محصولات تازه رو درک کنیم، بد نیست اول نگاهی داشته باشیم به مسیر ولو در دنیای سخت‌افزار؛ از اولین تلاش‌هاش تا امروز، چه دیوایس‌هایی معرفی کرده و هر کدوم چه نقشی در شکل‌گیری اکوسیستم گیمینگ ولو داشتن اولین محصول مهم سخت‌افزاری شرکت ولو، دستگاهی بود به نام استیم ماشین که در سال ۲۰۱۵ برای رقابت با کنسول‌های نسل هشتم مثل Xbox One و PS4 به بازار عرضه شد. هدف این دستگاه این بود که تجربه‌ی بازی‌های رایانه‌ای را از پشت میز به روی مبل و تلویزیون خانه بیاورد و ترکیبی از قدرت کامپیوتر و سادگی کنسول ارائه کند. نکته‌ی جالب این بود که خود ولو این دستگاه را تولید نمی‌کرد و شرکت‌هایی مثل AlienWare و Gigabite وظیفه‌ی ساخت مدل‌های مختلف آن را بر عهده داشتند. بسته به مدل، دستگاه از پردازنده‌های اینتل I5 یا I7 و کارت گرافیک انویدیا یا ای ام دی ، ۴ تا ۸ گیگابایت حافظه رم و ۵۰۰ گیگابایت تا ۱ ترابایت حافظه ذخیره سازی استفاده میکرد. سیستم عامل دستگاه استیم او اس بود که بر پایه‌ی لینوکس ساخته شده بود. انتظارات از استیم ماشین بسیار بالا بود اما عملکرد آن اصلاً خوب نبود. دلیل اصلی این بود که بسیاری از بازی‌های استیم با لینوکس سازگار نبودند و همین باعث می‌شد اجرای بازی‌ها روی استیم ماشین روان و کامل نباشد. در نهایت استقبال مردم کم بود و پروژه شکست خورد. در ادامه‌ی تلاش ولو برای تحقق طرح تجربه‌ی بازی‌های رایانه‌ای از روی مبل، این شرکت در سال ۲۰۱۵ دستگاه دیگری به نام استیم لینک عرضه کرد که در واقع نقطه‌ی مقابل استیم ماشین بود. استیم ماشین یک کامپیوتر کامل بود، اما استیم لینک تنها یک جعبه‌ی کوچک با سخت‌افزار بسیار ساده محسوب می‌شد. این دستگاه چند درگاه یو‌اس‌بی برای اتصال کنترلر، موس و کیبورد داشت تا تجربه‌ی بازی راحت‌تر شود و تنها با یک خروجی اچ‌دی‌ام‌آی به تلویزیون وصل می‌شد. وظیفه‌ی اصلی آن استریم کردن بازی‌های رایانه‌ای روی تلویزیون از طریق شبکه‌ی خانگی بود؛ یعنی شما می‌توانستید بازی‌های خود را با اندکی تأخیر روی صفحه‌ی بزرگ تلویزیون اجرا کنید و حس کنسول‌مانند داشته باشید. با وجود این ایده‌ی جذاب، نتیجه طبق انتظار پیش نرفت. بسیاری از طرفداران از کیفیت پایین استریم و وجود لگ در اجرای بازی‌ها شکایت داشتند، مخصوصاً در شرایطی که اینترنت یا شبکه‌ی خانگی ضعیف بود. همین مشکلات باعث شد استقبال گسترده‌ای از استیم لینک صورت نگیرد. اما این پایان راه استیم لینک نبود و ولو بعدها با توسعه و عرضه‌ی برنامه‌ی استیم لینک برای پلتفرم‌های مختلف، امکان استریم بازی‌های استیم را در دستگاه‌های گوناگون مثل تلویزیون‌های هوشمند و موبایل فراهم کرد و این نسخه‌ی نرم‌افزاری موفق‌تر از مدل سخت‌افزاری اولیه شد و اما رابط اصلی گیمر با استیم ماشین و استیم لینک، کنترلر اختصاصی ولو بود. استیم کنترلر یکی از جاه‌طلبانه‌ترین طراحی‌های تاریخ ویدیوگیم را داشت. در طراحی این دسته دو ترک‌پد بزرگ به چشم می‌خورد که قرار بود نقش موس را ایفا کنند تا تجربه‌ی بازی‌هایی که به موس نیاز دارند هم راحت‌تر باشد. ترک‌پدها از بازخورد لمسی دقیقی برخوردار بودند تا حس بهتری به پلیر منتقل کنند. در زیر ترک‌پدها دکمه‌های ABXY و یک آنالوگ قرار داشت. همانند کنترلرهای سنتی، در بالای دسته تریگر و بامپر دیده می‌شد اما در پشت دسته دو دکمه‌ی دیگر وجود داشت که قابل تنظیم بودند و پلیر بسته به سبک بازی خودش می‌توانست آن‌ها را شخصی‌سازی کند. استیم کنترلر همانند کنترلرهای ایکس‌باکس از باتری‌های قلمی استفاده می‌کرد اما امکان اتصال از طریق کابل و پورت میکرو یو‌اس‌بی بالای دسته هم وجود داشت تا بتوان بدون استفاده از باتری، به صورت سیمی از آن استفاده کرد. با اینکه دیوایس‌های استیم از همه‌ی کنترلرهای دیگر بازار پشتیبانی می‌کردند، ولو ترجیح داده بود کنترلر اختصاصی خودش را توسعه دهد تا هم روی رایانه‌های شخصی و هم روی دیوایس‌های جدیدش تجربه‌ای یکپارچه‌تر ارائه دهد.

اما متأسفانه استیم کنترلر هم ناکام ماند و استقبال خوبی از آن نشد تا در نهایت پکیج سخت‌افزارهای ولو در سال ۲۰۱۵ به طور کامل شکست بخورد. پس از شکست سخت‌افزارهای ولو در سال ۲۰۱۵، این شرکت به عنوان قدم بعدی به دنیای واقعیت مجازی پا گذاشت. این کار با همکاری نزدیک ولو و اچ‌تی‌سی جلو رفت. در سال ۲۰۱۶، آن‌ها هدست واقعیت مجازی وایو را معرفی کردند؛ محصولی که ولو در توسعه‌ی آن نقش مهمی داشت. وظایف میان دو شرکت تقسیم شده بود: اچ‌تی‌سی مسئول تبلیغات، برندینگ و تولید صنعتی بود، در حالی که ولو بخش‌های کلیدی مثل توسعه‌ی لنزها، فناوری ردیابی و نرم‌افزار اصلی هدست را بر عهده داشت.

• فناوری لایت‌هاوس که توسط ولو طراحی شد، با استفاده از ایستگاه‌های ردیابی موقعیت دقیق کاربر را در اتاق شناسایی می‌کرد و امکان حرکت آزاد در محیط مجازی را فراهم می‌ساخت. این قابلیت نسبت به رقبای آن زمان یعنی اوکیولس ریفت و پلی‌استیشن وی‌آر یک

برتری جدی محسوب می‌شد.

• ولو همچنین پلتفرم استیم وی‌آر را توسعه داد و فروشگاه استیم را به مرکز اصلی بازی‌ها و نرم‌افزارهای وایو تبدیل کرد. همین موضوع باعث شد وایو از همان ابتدا کاتالوگ کاملی از محتوا داشته باشد و کاربران بتوانند به مجموعه‌ای گسترده از تجربه‌های واقعیت - مجازی دسترسی پیدا کنند.
• از نظر سخت‌افزاری، وایو از دو نمایشگر امولد با رزولوشن ۱۰۸۰ در ۱۲۰۰ پیکسل برای هر چشم استفاده می‌کرد که در مجموع تصویری با کیفیت ۲۱۶۰ در ۱۲۰۰ پیکسل ارائه می‌داد. نرخ تازه‌سازی تصویر ۹۰ هرتز بود و میدان دید هدست حدود ۱۱۰ درجه محسوب می‌شد. این مشخصات باعث می‌شد کاربر روبه‌روی چشمان خود تصویری بزرگ و فراگیر ببیند که حس حضور در دنیای مجازی را تقویت می‌کرد.

بعد از موفقیت نسبی هدست وایو، ولو در سال ۲۰۱۹ هدست واقعیت مجازی اختصاصی خود را با نام ایندکس عرضه کرد. -این دستگاه از دو نمایشگر با وضوح ۱۴۴۰ در ۱۶۰۰ پیکسل برای هر چشم بهره می‌برد که در مجموع تصویری با کیفیت ۲۸۸۰ در ۱۶۰۰ روبه‌روی چشمان کاربر ایجاد می‌کرد. نرخ نوسازی تصویر بین ۸۰ تا ۱۴۴ بار در ثانیه قابل تنظیم بود و تجربه‌ای روان‌تر از رقبا ارائه می‌داد. -ایندکس از بلندگوهای شناور استفاده می‌کرد که بدون تماس مستقیم با گوش، صدای فراگیر و طبیعی ایجاد می‌کردند. علاوه بر این، هدست به درگاه ۳/۵ میلی‌متری هدفون مجهز بود.

• کنترلرهای اختصاصی ولو که همراه ایندکس عرضه شدند، قابلیت‌های برجسته‌ای مثل ردیابی انگشت‌ها، حساسیت به فشار و تشخیص حرکات دست داشتند و در عین حال با کنترلرهای وایو نیز سازگار بودند.

ایندکس همچنان به عنوان یکی از کامل‌ترین و پیشرفته‌ترین هدست‌های واقعیت مجازی شناخته می‌شود و موفقیت آن زمینه‌ساز عرضه‌ی اثر انحصاری Half Life - Alyx شد؛ عنوانی که به‌طور ویژه برای نمایش توانایی‌های ایندکس ساخته شد و جایگاه این هدست را در تاریخ واقعیت مجازی تثبیت کرد. پس از تجربه‌ی موفقیت ایندکس، ولو در سال ۲۰۲۱ با معرفی استیم دک وارد دنیای کنسول‌های دستی شد. این دستگاه در واقع یک رایانه‌ی قابل حمل بود که سیستم‌عامل استیم او‌اس روی آن اجرا می‌شد و به کاربر اجازه می‌داد کل کتابخانه‌ی استیم خود را در هر جا همراه داشته باشد. استیم دک دارای صفحه‌نمایش ۷ اینچی لمسی با وضوح ۱۲۸۰ در ۸۰۰ پیکسل و نرخ نوسازی ۶۰ هرتز بود که بعدها نسخه‌ی اولد آن نیز وارد بازار شد و کیفیت تصویر و نرخ نوسازی بالاتری ارائه داد. این دستگاه از تراشه‌ی اختصاصی چهار هسته‌ای زن ۲ که با همکاری ای‌ام‌دی توسعه یافته به همراه پردازنده‌ی گرافیکی آر‌دی‌ان‌ای ۲ استفاده می‌کرد و به ۱۶ گیگابایت رم مجهز بود. استیم دک در مدل‌های مختلف با حافظه‌ی داخلی ۶۴ گیگابایت، ۲۵۶ گیگابایت، ۵۱۲ گیگابایت و حتی یک ترابایت عرضه شد و امکان ارتقا با کارت حافظه‌ی میکرو اس‌دی نیز وجود داشت. دستگاه همانند استیم کنترلر از دو ترک‌پد بهره می‌برد که ولو در استیم دک آن‌ها را ارتقا داده بود تا تجربه‌ای نزدیک‌تر به موس ارائه دهند. علاوه بر این، دکمه‌های استاندارد ABXY، آنالوگ‌ها، تریگرها و دکمه‌های پشت دستگاه برای شخصی‌سازی وجود داشت.

استیم دک از درگاه یو‌اس‌بی نوع سی با پشتیبانی از دیسپلی‌پورت بهره می‌برد و حالتی مخصوص استفاده‌ی رومیزی داشت تا تجربه‌ی کاربر تنها محدود به بازی نباشد و دستگاه بتواند از پس کارهای روزمره‌ی ساده نیز برآید. نقطه‌ی تفاوت اصلی استیم دک، سیستم‌عامل استیم او‌اس بود که نسخه‌ی بهبود یافته‌ی سیستم‌عامل استیم ماشین محسوب می‌شد. این سیستم‌عامل مبتنی بر لینوکس بود و برتری بزرگی نسبت به ویندوز پر دردسر به حساب می‌آمد و باعث می‌شد کاربرها راحت‌تر وارد محیط مخصوص بازی شوند و تجربه‌ای روان و ساده داشته باشند. در طول این مدت، سیستم‌عامل استیم او‌اس گسترش یافت و امروزه بسیاری از بازی‌ها در پلتفرم استیم برای این دستگاه بهینه‌سازی شده و برچسب سازگار با استیم دک دریافت می‌کنند. پشتیبانی از استیم دک همچنان ادامه دارد و به نظر می‌رسد ولو برنامه‌های بلندمدتی برای این دستگاه در نظر گرفته است. اما بعد از سال‌ها دوری، ولو دوباره وارد این اقیانوس آبی و سبز و قرمزِ جنگ کنسولی شد. ولو پس از ده سال از شکست اولین نسخه، این‌بار با استیم ماشین جدید به بازار پا گذاشته. استیم ماشین جدید برخلاف دستگاه قبلی یک پروژه‌ی پراکنده نیست و کاملاً زیر نظر ولو و با همان ریزه‌کاری‌ها و حساسیت‌های همیشگی توسعه یافته است.استیم ماشین جدید یک رایانه‌ی رومیزی قدرتمند است که قرار است تجربه‌ی بازی‌های کتابخانه‌ی استیم شما را بسیار دقیق‌تر و بهتر از نسل قبل به روی مبل خانه‌تان بیاورد. دستگاه از یک پردازنده‌ی نیمه‌سفارشی با معماری زن ۴ استفاده می‌کند؛ پردازنده‌ای با ۶ هسته و ۱۲ رشته و فرکانسی تا حدود ۴٫۸ گیگاهرتز که توان مصرفی آن نزدیک به ۳۰ وات است. طبق اعلام ولو، این پردازنده حدود شانزده برابر توان بیشتری نسبت به استیم دک دارد.گرافیک دستگاه نیز یک تراشه‌ی نیمه‌سفارشی بر پایه‌ی معماری ار دی ان ای ۳ است؛ تراشه‌ای با ۲۸ واحد پردازشی و فرکانسی تا حدود ۲٫۴۵ گیگاهرتز که حدود ۸ گیگابایت حافظه‌ی کش دارد. مجموع توان پردازشی پردازنده و گرافیک این دستگاه در حد یک ترکیب رایزن ۵ و ار تی ایکس ۳۰۶۰ قرار می‌گیرد و همین باعث شده استیم ماشین جدید در بسیاری از بازی‌ها عملکردی در حد یک رایانه‌ی میان‌رده‌ی قدرتمند داشته باشد.دستگاه از ۱۶ گیگابایت رم جی‌دی‌دی‌ار نسل جدید استفاده می‌کند و حافظه‌ی داخلی آن بین ۵۱۲ گیگابایت تا ۲ ترابایت متغیر است. همچنین کاربر می‌تواند با استفاده از کارت حافظه، فضای ذخیره‌سازی را افزایش دهد.اما عملکرد دستگاه دقیقاً همان‌جایی است که مخاطبان را به دو گروه تقسیم کرده؛ گروهی از کاربران عاشق طراحی و عملکرد دستگاه شده‌اند و گروهی دیگر معتقدند دستگاه به اندازه‌ی ادعای ولو قوی و بهینه نیست و با توجه به قیمت پایه‌ی ۱۰۵۰ دلاری، ارزش خرید بالایی ندارد. در بعضی بازی‌های قدیمی‌تر و سبک‌تر، عملکرد دستگاه بسیار خوب و بهینه است، اما در بازی‌های امروزی‌تر و سنگین، عملکرد آن ضعیف‌تر از انتظار ظاهر می‌شود. سیستم‌عامل استیم اواس که امتحان خود را روی استیم دک پس داده بود، حالا به عنوان سیستم‌عامل اصلی این دستگاه قرار است تجربه‌ای روان و راحت را برای کاربر فراهم کند. استیم ماشین جدید همانند استیم دک از حالت دسکتاپ هم بهره می‌برد و حالا با وجود پردازنده‌ی قوی‌تر، شما توانایی‌های بیشتری برای استفاده از این دستگاه بر بستر سیستم‌عامل لینوکس دارید.پنل جلویی دستگاه و نورپردازی داخلی آن به طور کامل قابل شخصی‌سازی هستند. استیم ماشین جدید از درگاه‌های متنوعی برای اتصال بدون تأخیر و باکیفیت به تلویزیون مجهز است و همچنین پورت‌های لازم برای اتصال شارژر دسته و سایر لوازم جانبی را در اختیار دارد. اما خانواده‌ی دستگاه‌های ویدیوگیمی جدید ولو فقط به استیم ماشین محدود نمی‌شود و ولو بعد از تجربه‌ی موفق ایندکس، عینک واقعیت مجازی جدید خودش با نام استیم فریم را هم عرضه کرده است.استیم فریم برخلاف چیزی که در ایندکس دیده بودیم یک هدست «کاملاً مستقل» نیست؛ بلکه یک هدست واقعیت مجازی مبتنی بر رایانه است که با هدف ارائه‌ی تجربه‌ای بسیار دقیق‌تر، سبک‌تر و راحت‌تر طراحی شده. ولو این‌بار تمرکزش را روی کیفیت تصویر، وزن کم، میدان دید وسیع و ردیابی دقیق گذاشته تا تجربه‌ی شما بسیار حرفه‌ای‌تر و طبیعی‌تر باشد.استیم فریم از نظر طراحی یک هدست سبک، باریک و بسیار ارگونومیک است. وزن دستگاه نسبت به ایندکس به شکل قابل‌توجهی کاهش یافته و توزیع وزن آن بهتر شده تا فشار کمتری روی صورت و پیشانی وارد کند. بندهای دستگاه هم بازطراحی شده‌اند تا استفاده‌ی طولانی‌مدت راحت‌تر باشد. بدنه‌ی دستگاه از ترکیب پلاستیک مقاوم و فریم داخلی سبک ساخته شده و دریچه‌های تهویه‌ی جدیدی جدیدی دارد که گرما را بهتر دفع می‌کنند.ولو به مهم‌ترین بخش هر عینک واقعیت مجازی اهمیت بسیار زیادی داده. نمایشگر استیم فریم یکی از کلیدی‌ترین بخش‌های دستگاه است. ولو از یک پنل دوگانه‌ی جدید با رزولوشن ۲۱۶۰ در ۲۱۶۰ برای هر چشم و نرخ نوسازی ۱۲۰ هرتز استفاده کرده که در مقابل چشمان کاربر تصویری با وضوح نزدیک به ۴کی و میدان دید ۱۱۰ درجه ایجاد می‌کند؛ پیشرفتی بسیار چشمگیر نسبت به پنل‌های استفاده‌شده در ایندکس. این ترکیب در نهایت تجربه‌ای باکیفیت، پرجزئیات و دقیق به شما ارائه می‌دهد.استیم فریم از نسل جدید سیستم صوتی هدست‌های ولو استفاده می‌کند. اسپیکرهای بیرونی استیم فریم صدای فضایی بسیار دقیق، با کیفیت بالا و تفکیک مناسب تولید می‌کنند که طبق اعلام ولو، بدون نیاز به هدفون تجربه‌ای گیرا و غرق‌کننده برای شما به ارمغان می‌آورند استیم فریم همچنان از سیستم ردیابی لایت‌هاوس استفاده می‌کند؛ همان سیستمی که ولو برای ایندکس طراحی کرده بود و هنوز هم دقیق‌ترین سیستم ردیابی حرکات در هدست‌های واقعیت مجازی محسوب می‌شود و به شناسایی بهتر محیط و تکمیل تجربه‌ی فراواقعیت شما کمک می‌کند.همچنین استیم فریم به طور کامل از پایه‌های لایت‌هاوس و کنترلرهای ایندکس پشتیبانی می‌کند تا برای یک تجربه‌ی کامل، هیچ چیزی کم نداشته باشید. اما رابط شما با سخت‌افزارهای جدید ولو، نسخه‌ی دوم استیم کنترلر هست؛ کنترلی که ولو بعد از ۱۰ سال دوباره به خط تولید آورده و این بار هم موفق شده یک طراحی جاه‌طلبانه‌ی دیگه رو به نمایش بگذاره. استیم کنترلر ۲ در نگاه اول شباهت زیادی به استیم دک—البته بدون صفحه‌نمایش—داره.این دسته‌ها از وزن کمتر و بدنه‌ی باریک‌تر نسبت به سری اول بهره می‌برن. تاچ‌پدهای دستگاه کوچیک‌تر و مشابه تاچ‌پدهایی هستن که در استیم دک دیدیم. چهار دکمه در پشت دسته و دو دکمه کنار تریگر و بامپرها در مجموع ۶ دکمه‌ی قابل شخصی‌سازی دستگاه رو تشکیل می‌دن؛ دکمه‌هایی که کمک می‌کنن تجربه‌ی لذت‌بخش‌تر و راحت‌تری از بازی کردن داشته باشید.برخلاف نسخه‌ی قبل، استیم کنترلر ۲ از باتری لیتیومی قابل شارژ استفاده می‌کنه که با هر بار شارژ شدن—بسته به استفاده‌ی شما از قابلیت‌های دسته—بین ۱۰ تا ۱۵ ساعت قابل استفاده‌ست. همچنین می‌تونید با استفاده از پین‌های مغناطیسی، دسته رو بدون سیم شارژ کنید تاچ‌پدهای دسته از قابلیت‌های بیشتری نسبت به چیزی که چه در نسخه‌ی اول و چه در تاچ‌پدهای استیم دک دیدیم استفاده می‌کنن. تاچ‌پدهای جدید از تکنولوژی هپتیکی مشابه دوال‌سنس بهره می‌برن؛ لرزش‌های دقیق و حالت‌های استفاده‌ی جدید مثل زوم، اسکرول و کلی قابلیت دیگه که کمک می‌کنن تجربه‌ای کامل‌تر از دسته به دست بیارید.تریگرهای حساس به فشار استیم کنترلر ۲ نمونه‌ای پیشرفته‌تر از ادپتیو تریگری هستن که تو دوال‌سنس دیدیم. این تریگرها با تشخیص فشار، شبیه‌سازی کشیدن کمان، شلیک گلوله و فشار دادن پدال ماشین رو به صورت دقیق برای شما به ارمغان میارن تا هیچ کم‌وکاستی نسبت به کنترلرهای رقیب احساس نکنید.همچنین دستگاه از ژیروسکوپ‌های پیشرفته استفاده می‌کنه تا مثل دوال‌سنس و پروکنترلر سوییچ ۲، بازی‌هایی که از قابلیت‌های ژیروسکوپ استفاده می‌کنن هم با این دسته قابل بازی باشن استیم کنترلر جدید با استیم دک، استیم فریم و استیم ماشین به طور کامل سازگاره و با استفاده از بلوتوث به موبایل و کامپیوتر هم وصل می‌شه تا استفاده از کنترلر جدیدتون فقط به استیم ماشین محدود نشه.البته که تمامی کنترلرهای سنتی بازار—از جمله ایکس‌باکس و پلی‌استیشن—روی استیم ماشین قابل استفاده هستن، اما قطعاً تجربه‌ی یکپارچه‌ای که ولو براتون تدارک دیده فقط با استفاده از استیم کنترلر امکان‌پذیره.

این مرور کوتاهی بود بر مسیر سخت‌افزارهای ویدیوگیم ولو؛ مسیری که از شکست استیم ماشین شروع شد، با ساخت بهترین بستر تجربهٔ واقعیت مجازی ادامه پیدا کرد و امروز با ساخت بهترین دستگاه ممکن برای کاربرانی که لایبرری بزرگی از استیم دارند به نقطه‌ای تازه رسیده. ولو هر بار وارد این حوزه شده، با یک ایدهٔ بزرگ و خاص پا گذاشته و هر بار چیزی ساخته که فلسفهٔ خودش را جلوتر برده.نسل جدید سخت‌افزارهای ولو پایان این مسیر نیست؛ تازه شروع یک دورهٔ جدید است. همین حالا زمزمه‌های استیم دک ۲ شنیده می‌شود و مشخص است که ولو قصد ندارد از رقابت کنار بکشد. به نظر شما ولو می‌تواند با غول‌های بزرگ ویدیوگیم رقابت کند؟